25-04-2026
Τι είναι το peer pressure ;
«Πίεση που δέχεσαι από τους συνομήλικους». Το peer pressure είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο στη σημερινή εποχή και αφορά κατά κύριο λόγο τους εφήβους. Ενισχύεται ιδιαίτερα από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, γιατί πλέον η «κοινωνικοποίηση» και τα δήθεν «πρότυπα» που αποκτά κανείς δεν περιορίζονται αποκλειστικά στις σχολικές (ή μη) παρέες, αλλά συνδυάζονται με την αυτοπροβολή και τα ερεθίσματα που δέχεται το άτομο από το διαδίκτυο.
Γιατί πέφτει κανείς θύμα του peer pressure ;
Δυστυχώς, είναι πολύ εύκολο να παρασυρθείς από παρέες συνομήλικων.
Αυτό συνήθως συμβαίνει επειδή υπάρχει μια ανάγκη συμπερίληψης. Εκ φύσεως, ο καθένας επιθυμεί να γίνει μέλος μιας «ομάδας», ώστε να αισθάνεται πως ανήκει κάπου, γιατί διαφορετικά υπάρχει ο φόβος της απομόνωσης και της περιθωριοποίησης. Αν δεν κάνεις παρέα με του «δημοφιλείς», τους «αστείους», ή τους κοινούς «μάγκες», υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να κολλήσει πάνω σου μια ταμπέλα που θα σε συνοδεύει μέχρι να απομακρυνθείς από το εν λόγω περιβάλλον, αλλά που θα την κουβαλάς μέσα σου ίσως και για την υπόλοιπή σου ζωή.
Βέβαια, πιθανόν είναι να επηρεαστεί κανείς από τους συνομηλίκους του ή εκούσια να ενταχθεί στην παρέα τους, ώστε να απαλλαγεί από την ταμπέλα που του έχουν βάλει. Με αυτόν τον τρόπο, θα αυξηθεί η αυτοπεποίθηση, γιατί με την αυτοπροβολή και την αναγνώριση μειώνονται οι ανασφάλειες και ο καθένας «ανεβαίνει στα μάτια» των γύρω του.
Στις μέρες, μας άλλωστε η μαγκιά δεν είναι ούτε να διαβάζεις, ούτε να είσαι ευγενικός, ούτε να ακούς συγκεκριμένα είδη μουσικής (π.χ. ροκ, έντεχνα, ποπ κτλ), ούτε να βγάζεις καλούς βαθμούς, ούτε να έχεις όρια, ούτε να μην καπνίζεις… ούτε απλούστατα να κάνεις αυτό που σου αρέσει! Αντιθέτως, μαγκιά είναι να ακούς μουσική που χλευάζει ορισμένες ομάδες, να καπνίζεις – ή τουλάχιστον να έχεις δοκιμάσει, γιατί αλλιώς είσαι φλώρος -, να μην τα πηγαίνεις καλά στο σχολείο, να μη σέβεσαι τα όρια και τους κανόνες ή να προσβάλεις επιδεικτικά τον περίγυρο σου.
Όμως, υπάρχουν περιπτώσεις που απλώς υπάρχει η ανάγκη να «κάνω ό,τι κάνουν οι άλλοι». Καπνίζω επειδή το κάνουν οι συμμαθητές μου. Πηγαίνω σε αυτό το μαγαζί επειδή πηγαίνουν οι φίλοι μου. Βλέπω αυτή τη σειρά επειδή την βλέπουν όλοι. Φοράω αυτό το ρούχο επειδή είναι της μόδας. Κάθομαι έξω μέχρι το ξημέρωμα επειδή κάθονται και οι άλλοι… χωρίς στην πραγματικότητα να φιλτράρεται η αληθινή επιθυμία του καθενός και από τι αντλεί ευχαρίστηση.
Συνέπειες
Όταν παρασύρεται κανείς άθελα του από τους συνομήλικους του και πιέζεται να συμβιβαστεί σε μια «πραγματικότητα» που δεν τον ικανοποιεί, αυτομάτως εντάσσεται σε μια διαδικασία «αυτοκαταστροφής» που θα διαταράξει ιδιαίτερα την ψυχική του υγεία.
Επειδή το peer pressure πλήττει πρωτίστως τους εφήβους, καθώς εκείνοι διανύουν μια μεταβατική φάση στη ζωή τους, θα ήθελα να εστιάσω στις επιπτώσεις που έχει στη δική τους καθημερινότητα.
Οι έφηβοι, λοιπόν, στην προσπάθεια τους να «αρέσουν» αναγκάζονται να τα κάνουν όλα πολύ γρήγορα και να αλλάζουν διαρκώς, την εμφάνιση, τη συμπεριφορά, τα «ενδιαφέροντά» τους… με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν με ραγδαίους ρυθμούς, τα χρόνια της εφηβείας να μετατρέπονται σε κυνήγι αποδοχής και να κοιτάνε πίσω σκεπτόμενοι: «τι έκανα;».
Η επιθυμία να μοιάσεις στους άλλους, αναμφίβολα, σε οδηγεί σε σημείο να μην είσαι σε θέση να αναγνωρίσεις τον ίδιο σου τον εαυτό ή, ακόμα χειρότερα, να μην τον ανακαλύψεις ποτέ. Γιατί όταν αναλώνεται πολύς χρόνος στην προσπάθεια να δημιουργήσεις μια αρεστή προσωπικότητα δεν υπάρχουν περιθώρια για την εύρεση της πραγματικής ταυτότητας. Ο έφηβος φθείρεται τόσο πολύ κάνοντας πράγματα που δε θέλει ή για τα οποία δεν είναι έτοιμος που καταλήγει να ζει μια ψεύτικη ζωή που οι άλλοι τον έπεισαν, χωρίς καν μεγάλη προσπάθεια, πως είναι η «φυσιολογική» ή αυτή που αρμόζει στα δεδομένα της εποχής. Σε αντίθεση με εκείνη που ταιριάζει στον ίδιο, που είναι απλώς περίεργη, κατακριτέα και «μίζερη» στα μάτια των υπολοίπων.
Το πιθανότερο για το άτομο που έχει πέσει θύμα αυτού του φαινομένου είναι να νιώθει «έξω από τα ρούχα του» και να βρίσκει διαρκώς δικαιολογίες που θα εξηγούν αυτή του την στάση, αυτή την αλλαγή. Αργά η γρήγορα όμως θα καταλάβει το κακό που του έχει συμβεί και θα αρχίσει να κατηγορεί τον εαυτό του. Πιθανόν να καταφύγει σε ουσίες ή άλλους εθισμούς – αν δεν το έχει κάνει ήδη εξαιτίας της «παρέας» του- γιατί θα θεωρήσει πως είναι η μόνη διέξοδος, η μόνη λύση για να τιμωρήσει τον εαυτό του που έχασε πολύτιμο χρόνο
Επομένως, αν και σε μικρή ηλικία το άτομο οφείλει να είναι σε θέση να φιλτράρει την κατάσταση, να μη συμβιβάζεται και να μην αισθάνεται πως μπαίνοντας σε ένα καλούπι θα λυθεί κάθε του πρόβλημα. Είναι σημαντικό να συναναστρεφόμαστε με άτομα που μας αποδέχονται έτσι όπως είμαστε και να απομακρύνουμε εκείνους που θέλουν να μας αλλάξουν.
Γιατί επειδή ταιριάζεις σε μια παρέα δε σημαίνει ότι ανήκεις και σε αυτή.